“Xu hướng công nghệ xanh và ảnh hưởng đến nền kinh tế toàn cầu năm 2024”

Năm 2024, khi các doanh nghiệp buộc phải vừa tăng trưởng vừa giảm phát thải, một chủ đề nổi bật là cách các chuỗi cung ứng áp dụng công nghệ xanh để duy trì lợi thế cạnh tranh và thích ứng với bối cảnh kinh tế toàn cầu nhiều biến động.

Bài viết này tập trung vào tiểu đề tài: “Chuyển đổi chuỗi cung ứng bằng công nghệ xanh và tác động lan tỏa đến việc làm, chi phí và năng lực cạnh tranh quốc gia năm 2024”, giúp bạn nhìn sâu vào những thay đổi đang âm thầm định hình lại nền kinh tế.

Công nghệ xanh trong chuỗi cung ứng: từ khẩu hiệu đến tiêu chuẩn thị trường

Nếu trước đây “xanh” chỉ xuất hiện trong các bản báo cáo trách nhiệm xã hội, thì năm 2024, công nghệ xanh đã trở thành yếu tố bắt buộc trong chuỗi cung ứng toàn cầu, gắn trực tiếp với quyền tiếp cận thị trường, dòng vốn đầu tư và uy tín thương hiệu.

Các tập đoàn đa quốc gia đang áp dụng giải pháp như phần mềm theo dõi phát thải theo thời gian thực, cảm biến IoT tiết kiệm năng lượng trong kho bãi, phương tiện vận tải sử dụng nhiên liệu sạch, hệ thống tối ưu tuyến đường bằng AI để giảm quãng đường di chuyển và lượng nhiên liệu tiêu thụ.

Trong bối cảnh đó, Xu hướng công nghệ xanh và ảnh hưởng đến nền kinh tế toàn cầu năm 2024 thể hiện rõ nhất qua việc các nhà mua hàng lớn yêu cầu nhà cung cấp chứng minh dữ liệu phát thải, tỷ lệ năng lượng tái tạo và mức độ tuân thủ các tiêu chuẩn môi trường quốc tế như một điều kiện trong hợp đồng.

• Tiêu chuẩn hóa dữ liệu phát thải: Doanh nghiệp phải ghi nhận và báo cáo CO₂ theo từng khâu: nguyên liệu, sản xuất, lưu kho, vận chuyển, thay vì chỉ tổng hợp ở cấp công ty.
• Hợp đồng gắn với cam kết môi trường: Điều khoản về cắt giảm phát thải, sử dụng bao bì tái chế, hay tỷ lệ năng lượng tái tạo được đưa thẳng vào hợp đồng mua bán, có chế tài rõ ràng nếu không đạt được.
• Lọc nhà cung cấp dựa trên “điểm xanh”: Những đơn vị không đáp ứng tiêu chí về công nghệ và quy trình xanh dần bị loại khỏi chuỗi, dù giá thành có thể thấp.

Tác động đến chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm

Một trong những câu hỏi thực tế nhất với doanh nghiệp là: áp dụng công nghệ xanh trong chuỗi cung ứng liệu có làm tăng chi phí và khiến sản phẩm khó cạnh tranh về giá trong ngắn hạn?

Chi phí đầu tư ban đầu cho thiết bị tiết kiệm năng lượng, xe điện, hệ thống quản lý năng lượng thông minh hay phần mềm đo lường phát thải chắc chắn không nhỏ. Tuy vậy, bức tranh tài chính năm 2024 cho thấy xu hướng chi phí đang chuyển dịch từ “tăng thêm” sang “tái cấu trúc”, khi doanh nghiệp tiết giảm mạnh các khoản chi ẩn như lãng phí nguyên liệu, tổn thất hàng hóa do bảo quản kém, chi phí nhiên liệu và chi phí tuân thủ các quy định mới.

Khi các nền kinh tế lớn áp thuế carbon, cơ chế điều chỉnh biên giới carbon hay quy định nhãn mác phát thải, Xu hướng công nghệ xanh và ảnh hưởng đến nền kinh tế toàn cầu năm 2024 thể hiện ở chỗ: doanh nghiệp không đầu tư sớm phải đối mặt với chi phí thuế và chi phí mất thị trường còn lớn hơn nhiều.

• Giảm chi phí năng lượng: Hệ thống kho lạnh thông minh, đèn LED cảm biến và máy móc hiệu suất cao giúp giảm hóa đơn điện, đặc biệt trong ngành thực phẩm và bán lẻ.
• Cắt giảm lãng phí nguyên liệu: Ứng dụng phân tích dữ liệu giúp tối ưu tồn kho, hạn chế hết hạn sử dụng và giảm thất thoát trong vận chuyển.
• Tránh bị phạt và phụ phí carbon: Sản phẩm có dấu chân carbon thấp dễ vượt qua rào cản kỹ thuật và tránh các loại phụ phí mới liên quan đến phát thải.
• Tăng giá trị thương hiệu: Người tiêu dùng sẵn sàng trả thêm cho sản phẩm minh bạch về môi trường, tạo dư địa giá tốt hơn trong phân khúc trung và cao cấp.

Việc làm, kỹ năng mới và dịch chuyển lao động xanh

Khi chuỗi cung ứng áp dụng công nghệ xanh, cơ cấu việc làm cũng thay đổi đáng kể: một số vị trí lao động tay chân giảm bớt, trong khi nhu cầu về kỹ năng số, phân tích dữ liệu và vận hành thiết bị thông minh tăng lên nhanh chóng.

Thay vì chỉ cần công nhân vận hành máy móc đơn giản, nhà máy nay cần nhân sự hiểu về quản lý năng lượng, kỹ thuật bảo dưỡng cho thiết bị tiết kiệm điện, chuyên viên theo dõi hệ thống IoT và nhân sự chuyên trách báo cáo phát thải theo chuẩn quốc tế. Điều này mở ra cơ hội việc làm mới, nhưng cũng tạo áp lực lớn về đào tạo lại lực lượng lao động hiện tại.

Trong bối cảnh Xu hướng công nghệ xanh và ảnh hưởng đến nền kinh tế toàn cầu năm 2024 diễn ra mạnh mẽ, quốc gia và doanh nghiệp nào chủ động xây dựng “đội ngũ lao động xanh” sẽ có lợi thế rõ rệt trong việc thu hút đơn hàng từ các tập đoàn đa quốc gia.

• Xuất hiện các nghề mới: Chuyên gia dữ liệu phát thải, quản lý bền vững chuỗi cung ứng, kỹ thuật viên bảo trì thiết bị năng lượng tái tạo, chuyên viên chứng nhận xanh.
• Nhu cầu kỹ năng liên ngành: Nhân sự vừa hiểu sản xuất, vừa nắm vững công nghệ thông tin, tiêu chuẩn môi trường và quy định thương mại quốc tế.
• Đào tạo lại lao động truyền thống: Các chương trình nội bộ hoặc hợp tác với trường nghề để chuyển dịch công nhân từ công đoạn cũ sang vận hành hệ thống tự động và số hóa.
• Cạnh tranh nhân lực giữa các quốc gia: Những nước có sẵn nguồn nhân lực chất lượng cho lĩnh vực xanh sẽ thu hút nhà đầu tư dịch chuyển chuỗi cung ứng về phía mình.

Chuỗi cung ứng xanh và năng lực cạnh tranh quốc gia

Không chỉ dừng ở cấp doanh nghiệp, công nghệ xanh trong chuỗi cung ứng đang trở thành đòn bẩy chiến lược để các quốc gia định vị lại vai trò của mình trong nền kinh tế toàn cầu, đặc biệt khi nhiều tập đoàn xem yếu tố môi trường như tiêu chí ưu tiên khi lựa chọn nơi đặt nhà máy.

Những nước sớm xây dựng hạ tầng năng lượng tái tạo, hệ thống logistics thân thiện môi trường, cảng biển và trung tâm logistics đạt chuẩn xanh có khả năng “hút” các chuỗi sản xuất giá trị cao, nhờ vừa đáp ứng yêu cầu giảm phát thải, vừa giảm rủi ro về chính sách khí hậu trong tương lai.

Trong bức tranh Xu hướng công nghệ xanh và ảnh hưởng đến nền kinh tế toàn cầu năm 2024, năng lực cạnh tranh quốc gia không chỉ đo bằng chi phí lao động hay mức thuế ưu đãi, mà còn tính đến khả năng cung cấp chuỗi cung ứng ít carbon, ổn định và minh bạch dữ liệu môi trường.

• Chính sách ưu đãi cho dự án xanh: Nhiều quốc gia đưa ra miễn giảm thuế, ưu tiên đất đai và hạ tầng cho nhà đầu tư ứng dụng công nghệ sạch trong sản xuất và logistics.
• Chuẩn hóa quy định và dữ liệu: Xây dựng hệ thống tiêu chuẩn quốc gia về báo cáo phát thải, truy xuất nguồn gốc giúp doanh nghiệp dễ dàng tích hợp vào chuỗi toàn cầu.
• Hợp tác khu vực về năng lượng: Liên kết lưới điện, chia sẻ nguồn năng lượng tái tạo và phối hợp chính sách khí hậu tạo thành “hành lang xanh” cho thương mại.
• Thương hiệu quốc gia xanh: Hình ảnh quốc gia gắn với sản phẩm bền vững giúp đa dạng hóa thị trường xuất khẩu, giảm phụ thuộc vào một vài thị trường truyền thống.

Cơ hội cho doanh nghiệp vừa và nhỏ trong kỷ nguyên công nghệ xanh

Doanh nghiệp vừa và nhỏ (SME) thường lo ngại không đủ nguồn lực để chạy theo xu hướng công nghệ xanh, nhưng chính phân khúc này lại sở hữu lợi thế là tính linh hoạt và tốc độ thay đổi nhanh trong chuỗi cung ứng.

Thay vì tự mình đầu tư những hệ thống quá lớn, SME có thể lựa chọn các giải pháp theo mô hình dịch vụ như nền tảng quản lý phát thải đám mây, dịch vụ logistics xanh chia sẻ, hay hợp tác cùng các nhà cung cấp năng lượng tái tạo để triển khai dự án nhỏ nhưng hiệu quả.

Trong bối cảnh Xu hướng công nghệ xanh và ảnh hưởng đến nền kinh tế toàn cầu năm 2024 lan rộng, các tập đoàn lớn đang chủ động tìm kiếm nhà cung cấp cấp 2, cấp 3 có thể đáp ứng tiêu chuẩn môi trường, tạo ra “cửa sổ cơ hội” hiếm có cho những SME dám đổi mới.

• Bắt đầu từ những bước nhỏ nhưng đo được: Ghi nhận và theo dõi mức tiêu thụ điện, nước, nhiên liệu theo từng công đoạn để xác định khu vực ưu tiên cải thiện.
• Tận dụng giải pháp công nghệ dạng thuê bao: Sử dụng phần mềm quản lý năng lượng, tồn kho, lộ trình vận tải với chi phí theo tháng, tránh đầu tư một lần quá lớn.
• Tham gia các liên minh hoặc cụm xanh: Hợp tác với doanh nghiệp khác trong khu công nghiệp để dùng chung hạ tầng năng lượng tái tạo, trạm sạc, hệ thống xử lý chất thải.
• Chứng nhận và nhãn mác bền vững: Đăng ký các chứng nhận xanh phù hợp quy mô để tăng độ tin cậy khi tham gia đấu thầu hoặc đàm phán với khách hàng quốc tế.

Rủi ro, thách thức và những bài học kinh nghiệm điển hình

Dù mang lại nhiều lợi ích dài hạn, hành trình chuyển đổi chuỗi cung ứng theo hướng xanh không hề bằng phẳng. Nhiều doanh nghiệp gặp khó vì lựa chọn công nghệ chưa phù hợp, thiếu dữ liệu để đo lường hoặc đánh giá thấp mức độ thay đổi trong tổ chức.

Rủi ro lớn nhất thường không nằm ở bản thân công nghệ, mà đến từ cách triển khai: đầu tư dàn trải, không có lộ trình ưu tiên, hoặc thiếu sự phối hợp giữa bộ phận tài chính, vận hành và công nghệ. Điều này dễ dẫn đến tình trạng dự án xanh chỉ dừng lại ở mức thử nghiệm, không tạo ra giá trị kinh tế thực sự.

Trong bức tranh rộng của Xu hướng công nghệ xanh và ảnh hưởng đến nền kinh tế toàn cầu năm 2024, các case thành công cho thấy điểm chung là doanh nghiệp xem chuyển đổi xanh như một chiến lược kinh doanh cốt lõi, chứ không phải hoạt động PR hay phong trào ngắn hạn.

• Định nghĩa rõ mục tiêu kinh tế và môi trường: Xác định cụ thể tỷ lệ tiết kiệm chi phí, tỷ lệ giảm phát thải và thời gian hoàn vốn cho từng dự án.
• Xây dựng lộ trình từng giai đoạn: Bắt đầu với những hạng mục dễ đo lường như tối ưu năng lượng, sau đó mới mở rộng sang tái cấu trúc toàn bộ chuỗi cung ứng.
• Đồng bộ văn hóa nội bộ: Đào tạo nhân viên, gắn KPI xanh với đánh giá hiệu quả công việc để bảo đảm sự tham gia của toàn bộ tổ chức.
• Chọn đối tác công nghệ có kinh nghiệm chuỗi cung ứng: Ưu tiên những đơn vị đã triển khai thực tế trong ngành tương tự để giảm rủi ro thử nghiệm.

Kết luận

• Công nghệ xanh trong chuỗi cung ứng đang chuyển từ “tùy chọn” thành “điều kiện bắt buộc”, đồng thời mở ra cơ hội tái cấu trúc chi phí, việc làm và năng lực cạnh tranh cho cả doanh nghiệp lẫn quốc gia.
• Để tận dụng làn sóng này, doanh nghiệp cần xác định mục tiêu rõ ràng, chọn giải pháp phù hợp quy mô và triển khai có lộ trình, thay vì chạy theo xu hướng một cách cảm tính.

Nếu bạn muốn tiếp tục cập nhật những góc nhìn mới mẻ về công nghệ xanh, xu hướng kinh tế và các chủ đề Tin khác, hãy ghé thăm: https://thucphamplaza.com/tin-tuc/tin-khac/ hoặc khám phá thêm tại https://thucphamplaza.com/.