Những Xu Hướng Tiêu Dùng Nổi Bật Được Dự Báo Thay Đổi Thị Trường Trong Năm 2024

Thị trường tiêu dùng Việt Nam đang trải qua những thay đổi sâu sắc và toàn diện. Từ những thay đổi trong hành vi mua sắm đến sự quan tâm ngày càng tăng đối với các sản phẩm bền vững, người tiêu dùng Việt Nam đã thích ứng với bối cảnh kinh tế mới. Bài viết này sẽ khám phá những xu hướng tiêu dùng nổi bật năm 2024 và cách chúng định hình lại chiến lược kinh doanh cho các doanh nghiệp bán lẻ.

Tình hình tiêu dùng Việt Nam năm 2024

Năm 2024 đánh dấu một mốc quan trọng trong lịch sử phát triển của thị trường tiêu dùng Việt Nam. Theo dữ liệu chính thức, tính chung 11 tháng năm 2024, tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu từ dịch vụ tiêu dùng ước đạt 5.822,3 nghìn tỷ đồng, tăng 5,8% so với cùng kỳ năm 2023 khi loại trừ yếu tố giá. Giá trị tiêu dùng cuối cùng của nền kinh tế Việt Nam năm 2024 tăng 6,57% so với năm 2023, phản ánh sức mua trong nước tiếp tục phục hồi vững sau giai đoạn nhiều biến động.

Tuy nhiên, sự phục hồi này không phải diễn ra thuận lợi. Áp lực lạm phát gia tăng đã tác động mạnh mẽ đến hành vi tiêu dùng. Chỉ số Giá Tiêu Dùng (CPI) tăng 4,34% tính đến tháng 6 năm 2024, do giá năng lượng và thực phẩm tăng. Điều này khiến người tiêu dùng trở nên thận trọng hơn trong chi tiêu và tỷ lệ tiết kiệm của hộ gia đình tăng từ 8,5% năm 2019 lên 10% vào năm 2024.

Mặc dù triển vọng kinh tế vĩ mô tích cực, nhu cầu tiêu dùng nội địa tại Việt Nam vẫn chậm lại. Tăng trưởng bán lẻ chỉ đạt mức khiêm tốn 2,7% tính đến tháng 9 năm 2024. Những con số này cho thấy người tiêu dùng đang trong quá trình điều chỉnh, cân bằng giữa nhu cầu tiêu dùng và nỗi lo về ổn định tài chính.

Tiêu dùng xanh và bền vững chiếm ưu thế

Một trong những xu hướng nổi bật nhất của năm 2024 là sự gia tăng đáng kể trong nhận thức và hành động của người tiêu dùng đối với các sản phẩm bền vững và thân thiện với môi trường. Sự thay đổi thị hiếu và thói quen tiêu dùng sang tiêu dùng trực tuyến và các sản phẩm, dịch vụ xanh, chú trọng sức khỏe thể hiện rõ ràng trong dữ liệu khảo sát gần đây.

Theo khảo sát của IFM (2024), có tới 74% người tiêu dùng Việt Nam sẵn sàng chi trả cao hơn 20% so với mức giá trung bình cho một sản phẩm được làm từ vật liệu tái chế hoặc bền vững. Hơn nữa, có tới 85% người tiêu dùng sẽ cân nhắc việc mua xe hybrid hoặc xe điện trong 3 năm tới. Những con số này không chỉ phản ánh một xu hướng mà còn cho thấy một sự thay đổi sâu sắc trong giá trị và ưu tiên của người tiêu dùng.

Tiêu dùng xanh không chỉ giới hạn ở những sản phẩm lớn như phương tiện giao thông. Xu hướng này cũng được thể hiện qua nhu cầu tăng cao về sản phẩm “sạch”, “hữu cơ” và minh bạch về nguồn gốc. Người tiêu dùng ngày càng chủ động tìm kiếm các sản phẩm từ các nguồn địa phương đáng tin cậy, nhằm giảm rủi ro và hỗ trợ kinh tế cộng đồng. Xu hướng này đặc biệt quan trọng trong lĩnh vực thực phẩm, nơi mà sự minh bạch và chất lượng là những yếu tố then chốt.

• Sản phẩm tái chế và bền vững: 74% người tiêu dùng sẵn sàng chi trả cao hơn 20% cho các sản phẩm này
• Phương tiện giao thông xanh: 85% cân nhắc mua xe hybrid hoặc xe điện trong 3 năm tới
• Sản phẩm hữu cơ và minh bạch: Nhu cầu tăng cao về các sản phẩm “sạch” với nguồn gốc rõ ràng

Sự bùng nổ của thương mại điện tử và bán lẻ trực tuyến

Tiêu dùng trực tuyến đã phát triển mạnh mẽ trở thành xu hướng chủ đạo của năm 2024. Người tiêu dùng Việt Nam đang dần hình thành nên các xu hướng tiêu dùng nổi bật như mua sắm trực tuyến, sử dụng các ứng dụng thanh toán số và chọn lựa các kênh phân phối đa dạng. Thanh toán số đã trở nên phổ biến, với gần 40% người tiêu dùng sử dụng ứng dụng ngân hàng cho những lần mua sắm gần đây nhất.

Thương mại hiện đại, bao gồm các hình thức bán lẻ có tổ chức như siêu thị, cửa hàng tiện lợi và cửa hàng mini, đã tăng trưởng đáng kể tại Việt Nam. Năm 2023, thương mại hiện đại chiếm 27% tổng doanh thu bán lẻ, tăng từ 15% vào năm 2005. So với năm 2022, doanh thu từ thương mại hiện đại đã tăng 13% vào năm 2023, cho thấy động lực mạnh mẽ trong ngành.

Một phát triển nổi bật trong năm 2024 là sự gia tăng đáng kể của các điểm bán lẻ, đặc biệt tại các thị trấn tỉnh lẻ. Khi các chuỗi bán lẻ mở rộng vào các khu vực ít đô thị hơn, các kênh thương mại số và hiện đại đang dần chiếm lĩnh, mang đến khả năng tiếp cận tốt hơn cho người tiêu dùng nông thôn. Sự chuyển biến này được thúc đẩy bởi sự phát triển của tầng lớp trung lưu và quá trình đô thị hóa tại Việt Nam.

Nền kinh tế trải nghiệm—tập trung vào việc mang lại cho người tiêu dùng những trải nghiệm mua sắm đáng nhớ và thú vị—đang phát triển mạnh mẽ. Điều này được dự đoán sẽ tiếp tục định hình hành vi tiêu dùng, khuyến khích nhiều người mua sắm chuyển hướng từ các chợ truyền thống sang bán lẻ có tổ chức. Sự chuyển biến này không chỉ phản ánh sở thích ngày càng tăng của người tiêu dùng đối với sự tiện lợi mà còn là đòi hỏi của một xã hội ngày càng hiện đại hóa.

Những thay đổi trong thói quen mua sắm của người tiêu dùng

Áp lực lạm phát gia tăng đã buộc người tiêu dùng Việt Nam thay đổi thói quen chi tiêu, đặc biệt là trong việc lựa chọn các sản phẩm giá trị cao hoặc có giá cả phải chăng, nhằm tối ưu hóa giá trị chi tiêu của mình. Người tiêu dùng ngày càng chú trọng giá cả, tránh các sản phẩm cao cấp và ưu tiên các lựa chọn có giá trị tốt, ngay cả đối với các hàng hóa cơ bản như sữa.

Theo khảo sát của McKinsey (2023), người tiêu dùng bày tỏ sự ưu tiên cao đối với các sản phẩm thiết yếu như thực phẩm và đồ gia dụng, đồng thời có xu hướng chuyển hướng sang mua sắm đa kênh, kết hợp cả trực tuyến và trực tiếp. Tình trạng này dẫn đến một xu hướng tiêu dùng thận trọng, với việc người dân bắt đầu cắt giảm chi tiêu cho các sản phẩm xa xỉ, các dịch vụ giải trí, sách báo và các mặt hàng không cần thiết.

Chi tiêu của người dân cho các mặt hàng sử dùng lâu bền như các thiết bị gia đình, hàng điện tử cá nhân, xe hơi đều giảm so với năm trước. Đây là một dấu hiệu rõ ràng cho thấy người tiêu dùng đang tập trung vào chi tiêu cho các nhu cầu cơ bản và thiết yếu. Xu hướng tiêu dùng chuyển dịch sang các sản phẩm, dịch vụ chất lượng cao, có thương hiệu, chú trọng vào sức khỏe và lối sống xanh, nhưng luôn với sự tính toán tỉ mỉ về giá cả.

Một xu hướng mới nổi là chủ động ứng dụng công nghệ trong tiêu dùng, như các ứng dụng lập kế hoạch bữa ăn hay thiết bị hỗ trợ sức khỏe nhằm tối ưu chi tiêu và giảm lãng phí. Người tiêu dùng ngày càng sáng suốt hơn trong việc quản lý ngân sách cá nhân, sử dụng các công cụ số để theo dõi chi tiêu và tìm kiếm cơ hội tiết kiệm.

Phân khúc người tiêu dùng thận trọng và tiết kiệm

Sự gia tăng của tầng lớp trung lưu tạo động lực mới cho thị trường tiêu dùng trong nước, đặc biệt là đối với các mặt hàng cao cấp và dịch vụ chất lượng cao. Tuy nhiên, đồng thời với điều này, một phân khúc đáng chú ý khác đang nổi lên—đó là nhóm người tiêu dùng trẻ tuổi quan tâm đến tính tiết kiệm và bền vững.

Những xu hướng mới cho thấy tính tiết kiệm đang ngày càng trở nên phổ biến trong giới trẻ, những người ưa chuộng thời trang đã qua sử dụng như một lựa chọn bền vững và có ý thức với môi trường. Việt Nam cũng chứng kiến sự gia tăng số lượng hộ gia đình đơn người, dẫn đến nhu cầu tăng cao về du lịch một mình, không gian sống gọn gàng, nuôi thú cưng và các bữa ăn khẩu phần đơn. Các xu hướng này mở ra những cơ hội mới cho các doanh nghiệp bán lẻ để tạo ra các sản phẩm và dịch vụ phù hợp với lối sống ngày càng đa dạng của người tiêu dùng.

Người tiêu dùng hiện đại không chỉ tìm kiếm giá rẻ mà còn tìm kiếm giá trị. Họ sẵn sàng chi trả cao hơn cho các sản phẩm chất lượng cao, bền vững hoặc có tác động tích cực đến xã hội, miễn là họ cảm thấy rằng đó là khoản chi tiêu xứng đáng và sáng suốt.

Kế hoạch chiến lược cho doanh nghiệp bán lẻ

Trong bối cảnh thị trường tiêu dùng Việt Nam đầy thách thức nhưng cũng đầy cơ hội, các doanh nghiệp bán lẻ cần phải điều chỉnh chiến lược của mình để phù hợp với những xu hướng mới. Dưới đây là những lời khuyên chiến lược cho các nhà bán lẻ trong năm 2024 và những năm tiếp theo:

Tập trung vào sản phẩm bền vững và chất lượng cao: Với 74% người tiêu dùng sẵn sàng chi trả cao hơn cho các sản phẩm bền vững, các doanh nghiệp nên đầu tư vào việc phát triển và quảng bá các sản phẩm thân thiện với môi trường. Điều này không chỉ đáp ứng nhu cầu của người tiêu dùng mà còn giúp xây dựng hình ảnh thương hiệu tích cực và trách nhiệm xã hội.

Phát triển các kênh bán lẻ đa dạng: Người tiêu dùng ngày càng ưu thích mua sắm đa kênh, kết hợp cả trực tuyến và trực tiếp. Các doanh nghiệp bán lẻ cần đảm bảo rằng họ có sự hiện diện mạnh mẽ trên cả các nền tảng số lẫn các cửa hàng vật lý. Điều này bao gồm việc đầu tư vào thương mại điện tử, ứng dụng di động và các dịch vụ giao hàng nhanh chóng.

Mở rộng vào các thị trường tỉnh lẻ: Với sự phát triển của thương mại hiện đại tại các thị trấn tỉnh lẻ, có một cơ hội lớn cho các doanh nghiệp bán lẻ để mở rộng phạm vi hoạt động của mình. Các cửa hàng tiện lợi và cửa hàng mini có thể là các hình thức kinh doanh phù hợp cho các khu vực này.

Tối ưu hóa giá cả và giá trị: Người tiêu dùng hiện nay rất nhạy cảm với giá cả, nhưng không nhất thiết là muốn giá thấp nhất. Thay vào đó, họ tìm kiếm giá trị tốt nhất—tức là chất lượng cao với giá cả hợp lý. Các doanh nghiệp nên tập trung vào việc tạo ra các gói sản phẩm và dịch vụ cung cấp giá trị tốt, chứ không phải chỉ cạnh tranh trên giá cả.

Nâng cao trải nghiệm khách hàng: Nền kinh tế trải nghiệm đang phát triển mạnh mẽ. Các doanh nghiệp bán lẻ nên tập trung vào việc tạo ra các trải nghiệm mua sắm độc đáo, đáng nhớ và thú vị. Điều này có thể bao gồm các sự kiện trong cửa hàng, tư vấn cá nhân hóa, hoặc các chương trình khách hàng trung thành có giá trị.

• Đánh giá lại chiến lược sản phẩm: Cắt giảm hoặc tái định hướng các sản phẩm xa xỉ và không thiết yếu; tập trung vào các sản phẩm cơ bản chất lượng cao
• Tăng cường hiện diện số: Đầu tư vào nền tảng thương mại điện tử, ứng dụng di động và dịch vụ thanh toán số
• Xây dựng kênh phân phối địa phương: Hợp tác với các nhà cung cấp địa phương để đảm bảo tính minh bạch và giảm rủi ro
• Phát triển sản phẩm cho các phân khúc mới: Tạo ra các sản phẩm phù hợp với các hộ gia đình đơn người và người trẻ tuổi quan tâm đến bền vững

Kết luận

Năm 2024 đã chứng kiến những thay đổi sâu sắc trong hành vi tiêu dùng tại Việt Nam. Các xu hướng chính bao gồm sự gia tăng của tiêu dùng bền vững, phát triển mạnh mẽ của thương mại điện tử, sự thận trọng của người tiêu dùng đối với giá cả, và sự đa dạng hóa của nhu cầu tiêu dùng. Những thay đổi này mở ra cơ hội lớn cho các doanh nghiệp bán lẻ sẵn sàng thích ứng và đổi mới.

Dự báo cho năm 2025 và các năm tiếp theo là sự tiếp tục phục hồi và tăng trưởng của thị trường tiêu dùng Việt Nam. Việt Nam được dự báo sẽ trở thành thị trường tiêu dùng lớn thứ 11 thế giới vào năm 2030, với 80 triệu người tiêu dùng. Để nắm bắt cơ hội này, các doanh nghiệp cần phải hiểu sâu sắc những thay đổi trong hành vi tiêu dùng, đầu tư vào sản phẩm và dịch vụ bền vững, và tạo ra những trải nghiệm mua sắm có giá trị cho khách hàng.

Hành động ngay hôm nay để chuẩn bị cho tương lai sẽ là chìa khóa để thành công trong thị trường tiêu dùng Việt Nam đang phát triển nhanh chóng này. Tìm hiểu thêm và cập nhật các xu hướng tiêu dùng mới nhất tại https://thucphamplaza.com/

Khám phá thêm những bài viết hữu ích và tin tức mới nhất trong lĩnh vực tiêu dùng và bán lẻ tại https://thucphamplaza.com/tin-tuc/tin-khac/